Thời đại Hùng Vương – cội nguồn dựng nước của dân tộc Việt Nam

Từ hàng nghìn năm trước, ông cha ta đã lựa chọn núi Nghĩa Lĩnh (xã Hy Cương, thành phố Việt Trì, tỉnh Phú Thọ) làm nơi dựng đền thờ các Vua Hùng – những bậc tiền nhân có công khai mở giang sơn, đặt nền móng đầu tiên cho quốc gia Việt Nam. Trải qua bao biến thiên lịch sử, quần thể Đền Hùng không chỉ được gìn giữ mà còn liên tục được tu bổ, tôn tạo, trở thành không gian linh thiêng để con cháu Lạc Hồng khắp mọi miền đất nước hướng về tri ân cội nguồn.

Cùng với hệ thống đền thờ các Vua Hùng trên núi Nghĩa Lĩnh, các công trình thờ Quốc Tổ Lạc Long Quân và Tổ Mẫu Âu Cơ cũng được xây dựng, góp phần hoàn chỉnh không gian thờ tự “cha Rồng – mẹ Tiên”, khẳng định rõ nét truyền thuyết nguồn gốc của dân tộc Việt Nam.

Ảnh minh hoạ vua Hùng thời dựng nước

Thời đại Hùng Vương – khởi đầu của tiến trình dựng nước

Trong dòng chảy lịch sử dân tộc, thời đại Hùng Vương được xem là giai đoạn mở đầu cho quá trình dựng nước, đặt nền móng cho sự hình thành quốc gia Văn Lang – nhà nước đầu tiên của người Việt cổ. Những truyền thuyết dân gian được lưu truyền qua nhiều thế hệ như: Vua Hùng dạy dân trồng lúa nước, săn bắt, hái lượm; Thánh Gióng đánh giặc Ân; Lang Liêu làm bánh chưng, bánh giầy… không chỉ mang màu sắc huyền sử mà còn phản ánh sinh động đời sống kinh tế, văn hóa và tư duy xã hội của cư dân Việt cổ.

Các câu chuyện ấy cho thấy một thời kỳ văn minh sơ khai nhưng đã hình thành rõ ý thức cộng đồng, tinh thần đoàn kết và mối quan hệ gắn bó giữa vua với dân – những giá trị nền tảng xuyên suốt lịch sử Việt Nam.

Cơ sở khoa học khẳng định thời đại Hùng Vương trong lịch sử

Cùng với sự phát triển của khoa học lịch sử và khảo cổ học, nhiều di chỉ quan trọng đã được phát hiện, góp phần chứng minh thời đại Hùng Vương là một giai đoạn có thật trong tiến trình lịch sử dân tộc. Các di tích khảo cổ từ thời đồ đá cũ, đồ đá mới đến thời đại kim khí như: Sơn Vi, Phùng Nguyên, Gò Mun, Đồng Đậu, làng Cả (Thanh Đình – Việt Trì), xóm Rền (Gia Thanh – Phù Ninh)… cho thấy quá trình phát triển liên tục của cư dân Việt cổ từ nguyên thủy đến hình thành nhà nước sơ khai.

Theo các nguồn sử liệu và nghiên cứu hiện nay, thời đại Hùng Vương có thể tồn tại từ khoảng thế kỷ VII trước Công nguyên đến năm 258 trước Công nguyên, kết thúc bằng việc nhường ngôi cho Thục Phán An Dương Vương để lập nên nhà nước Âu Lạc. Con số “18 đời Vua Hùng” được hiểu như biểu tượng cho sự kế tục lâu dài của một thời đại, hơn là chỉ đơn thuần là số lượng cá nhân các vị vua.

Nhà nước Văn Lang và những giá trị nền tảng

Sự ra đời của nhà nước Văn Lang gắn liền với nhu cầu trị thủy, bảo vệ cộng đồng và giao lưu kinh tế – văn hóa giữa các bộ lạc Lạc Việt. Thủ lĩnh bộ lạc đã đứng ra liên kết các cộng đồng cư dân, hình thành một tổ chức nhà nước sơ khai với Hùng Vương là người đứng đầu.

Dù trình độ kinh tế – xã hội còn ở giai đoạn đầu, thời đại Hùng Vương đã hun đúc nên những giá trị truyền thống bền vững của dân tộc Việt Nam: cần cù trong lao động, sáng tạo trong sản xuất, đoàn kết trước thiên tai và ngoại xâm, kiên cường bảo vệ giang sơn. Những giá trị ấy trở thành nguồn sức mạnh tinh thần giúp dân tộc Việt Nam vượt qua mọi thử thách trong suốt chiều dài lịch sử.

Đền Hùng – biểu tượng thiêng liêng của cội nguồn dân tộc

Để tôn vinh công lao dựng nước của các Vua Hùng, từ xa xưa nhân dân đã xây dựng hệ thống đền thờ trên núi Nghĩa Lĩnh. Ngày nay, Đảng và Nhà nước tiếp tục quan tâm đầu tư, bảo tồn và phát huy giá trị Di tích lịch sử Đền Hùng, biến nơi đây trở thành trung tâm sinh hoạt văn hóa – tín ngưỡng lớn của cả nước.

Hàng năm, vào ngày mùng 10 tháng 3 âm lịch, hàng triệu người con đất Việt lại hành hương về Đền Hùng, thành kính dâng hương tưởng nhớ Tổ tiên. Câu ca quen thuộc:

“Dù ai đi ngược về xuôi

Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng mười tháng ba”

không chỉ là lời nhắc nhớ, mà đã trở thành mạch nguồn gắn kết cộng đồng, khẳng định ý thức cội nguồn và bản sắc dân tộc Việt Nam qua muôn đời.

Nguồn tham khảo: Báo Phú Thọ