Khám phá Đền Hạ: Điểm đến linh thiêng tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng, Phú Thọ
Nằm trong quần thể Khu di tích lịch sử Đền Hùng, Đền Hạ nổi bật với kiến trúc cổ kính và giá trị tâm linh sâu sắc, thu hút hàng triệu du khách mỗi năm đến tham quan mỗi năm.
Đền Hạ ở đâu?
Đền Hạ, thuộc Khu di tích lịch sử Đền Hùng, tọa lạc tại thôn Cổ Tích, xã Hy Cương, tỉnh Phú Thọ, ngay chân núi Nghĩa Lĩnh. Trong hệ thống các đền chùa ở đây, Đền Hạ nằm ở vị trí thấp nhất so với Đền Trung và Đền Thượng. Sau khi đi qua cổng chính, du khách phải leo 225 bậc đá để đến khuôn viên của đền.

Đền Hạ
Lịch sử hình thành Đền Hạ Phú Thọ
Đền Hạ là một công trình quan trọng trong quần thể Khu di tích lịch sử Đền Hùng, với tiến trình hình thành và phát triển trải qua nhiều giai đoạn lịch sử.
Dưới triều đại nhà Nguyễn (Thế kỷ XIX), đền được đại tu lần đầu để duy trì cấu trúc nguyên bản. Đến năm 1997 (Thế kỷ XX), di tích tiếp tục trải qua một đợt trùng tu lần thứ 2 nhằm bảo tồn các giá trị văn hóa trước tác động của thời tiết.
Năm 2010, UBND thành phố Hà Nội đã cấp kinh phí tu bổ, tôn tạo, giúp Đền Hạ được bảo tồn và giữ gìn khang trang như hiện nay.
Khám phá Đền Hạ tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng Phú Thọ
Đền Hạ thờ ai?
Đền Hạ thờ Thần Núi, 18 đời Vua Hùng, cùng hai bà công chúa Tiên Dung và Ngọc Hoa, con gái của vua Hùng thứ 18.

Du khách dâng hương tại Đền Hạ
Truyền thuyết về Đền Hạ
Theo truyền thuyết, Đền Hạ gắn liền với câu chuyện Mẹ Âu Cơ sinh ra bọc trăm trứng, nở thành trăm người con trai – từ đó xuất hiện nghĩa “đồng bào” (cùng một bọc).
Khi các con khôn lớn, Mẹ Âu Cơ và Cha Lạc Long Quân chia 100 người con: 50 người theo cha xuống biển, 49 người theo mẹ lên núi, còn người con cả ở lại làm vua, lập Nhà nước Văn Lang. Từ đây, 18 đời vua nối tiếp đều được gọi là Hùng Vương.
Kiến trúc Đền Hạ
Đền Hạ được xây theo kiểu chữ nhị (=), gồm tiền tế và hậu cung. Trong hậu cung có 3 long ngai bài vị, mỗi tòa ba gian, cách nhau 1,5 m. Kiến trúc đơn sơ với kèo cầu suốt, bẩy gối vào đầu kèo, khiến mái sau dài hơn mái trước. Đốc xây liền tường với đốc hậu cung, hai bên đắp phù điêu, một bên voi, một bên ngựa. Bờ nóc phẳng, không trang trí, mái lợp ngói mũi lợn, đặc trưng địa phương.
Nhà bia
Ngay chân Đền Hạ là nhà bia hình lục giác, xây năm 1917, trên đỉnh đắp hình nậm rượu, mái lợp bằng gạch bìa, bên ngoài láng xi măng. Nhà bia có 6 cột gạch tròn và lan can bao quanh. Bên trong đặt tấm bia ghi về việc sửa đường lên núi Hùng.
Trong quá trình tu sửa vào những năm 1980, tấm bia này được chuyển vào gác chuông chùa Thiên Quang, thay bằng tấm bia ghi lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh khi về thăm Đền Hùng ngày 19/9/1954:
"Các Vua Hùng đó cú công dựng nước
Bác cháu ta phải cùng nhau giữ lấy nước".

Nhà bia ở Đền Hạ
Lưu ý khi tham quan Đền Hạ Phú Thọ
- Nên mặc quần dài, áo có cổ hoặc trang phục truyền thống như áo dài. Tránh mặc váy ngắn, quần đùi, áo sát nách hay đồ xuyên thấu.
- Hãy ưu tiên giày thể thao hoặc giày bệt có độ bám tốt để di chuyển an toàn qua các bậc thang đá dốc.
- Không chạy nhảy, nói lớn, hay làm ồn trong khu vực đền.
Hy vọng những thông tin chia sẻ trên sẽ giúp bạn có một chuyến hành hương trọn vẹn và ý nghĩa hơn.