Bảo tồn và lan tỏa tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương - Hành trình di sản nhân loại
Bảo tồn và lan tỏa tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương
Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương từ lâu đã trở thành bản sắc văn hóa và biểu tượng thiêng liêng trong đời sống tinh thần của cộng đồng. Thờ cúng Hùng Vương, thờ cúng thủy tổ của dân tộc là biểu tượng kết nối giữa quá khứ với hiện tại, biểu hiện cho tinh thần đại đoàn kết dân tộc và truyền thống biết ơn tổ tiên, nơi hội tụ tinh thần đưa các thế hệ con cháu về cùng một cội nguồn. Giỗ Tổ Hùng Vương và việc tổ chức tế lễ, rước, cầu cúng, các sinh hoạt diễn xướng văn hóa dân gian đã được cộng đồng gìn giữ, duy trì, bảo tồn cho đến ngày nay. Với những đặc trưng ý nghĩa đó, ngày 06/12/2012, tại kỳ họp thứ 7 của Ủy ban liên chính phủ Công ước 2003 Pari, UNESCO đã chính thức ghi danh tín ngưỡng “Thờ cúng Hùng Vương ở Phú Thọ” là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Các nghi thức Giỗ Tổ được tổ chức trang nghiêm thành kính thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc ta.
Sức sống mạnh mẽ và sự lan tỏa của di sản
Trong hơn 10 năm qua, Khu di tích lịch sử Đền Hùng đã bám sát chương trình hành động để bảo vệ và phát huy giá trị di sản. Công tác tuyên truyền được đổi mới đa dạng từ hệ thống phát thanh đến các bảng điện tử hiện đại.Đồng thời, lựa chọn, củng cố, nâng cao kiến thức, kỹ năng đội ngũ cán bộ, viên chức thực hiện nhiệm vụ thuyết minh viên, hướng dẫn viên tại điểm, trung bình mỗi năm đã giới thiệu hướng dẫn hàng triệu lượt khách. Qua đó, giúp đồng bào và du khách nhận thức sâu sắc hơn, nâng cao trách nhiệm cá nhân trong bảo tồn và phát huy giá trị Di sản, ý thức nguồn cội ngày càng thấm sâu. Lượng khách hành hương về Đền Hùng thắp hương bái Tổ ngày càng tăng. Đây là minh chứng cho sức sống và sự lan tỏa mạnh mẽ của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.
Lễ Giỗ Tổ Hùng Vương ngày mồng 10 tháng Ba hằng năm được tổ chức mẫu mực, kết hợp hài hòa giữa nghi lễ nhà nước trang nghiêm và sự tham gia chủ động của cộng đồng. Không chỉ tại Phú Thọ, mà khắp các tỉnh thành và cộng đồng người Việt ở nước ngoài, mâm cơm tri ân các Vua Hùng đã trở thành sợi dây liên kết linh thiêng, giáo dục thế hệ trẻ về lòng biết ơn tổ tiên. Đó là biểu hiện cho sức sống và sự lan tỏa mạnh mẽ của Tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương.
Đầu tư không gian linh thiêng và ứng dụng khoa học
Đảng và Nhà nước luôn dành sự quan tâm đặc biệt, thể hiện qua các chủ trương, chính sách và các văn bản về công tác quản lý, bảo vệ, đầu tư tu bổ, tôn tạo xây dựng và tổ chức Giỗ Tổ Hùng Vương - Lễ hội Đền Hùng hằng năm.
- Tu bổ hệ thống đền, đài, lăng tẩm khang trang.
- Cải tạo Bảo tàng Hùng Vương và cảnh quan đồi Công Quán.
- Xây dựng hạ tầng kỹ thuật, cổng Trung tâm lễ hội và cầu đi bộ Mai An Tiêm.
Bên cạnh đó, Hoạt động nghiên cứu khoa học, chuẩn hoá kịch bản, trao truyền thực hành nghi lễ và lan toả tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương được quan tâm. Các đề tài nghiên cứu khoa học cấp tỉnh và cấp Bộ đã được ứng dụng để chuẩn hóa kịch bản tế lễ, số hóa hiện vật bảo tàng và quản lý bền vững khu di tích. Việc trao truyền thực hành nghi lễ cho đội ngũ "ông Từ" tại các xã vùng ven đã giúp cộng đồng thực sự trở thành chủ thể giữ gìn di sản.
Ra mắt ứng dụng thông minh Đền Hùng
Đưa di sản vào chương trình học và định hướng tương lai
Công tác giáo dục thế hệ trẻ được đặc biệt chú trọng thông qua việc triển khai đưa giáo dục di sản vào chương trình học . Khu di tích lịch sử Đền Hùng phối hợp với ngành Giáo dục triển khai:
- Tour du lịch học đường "Hướng về cội nguồn".
- Đổi mới nội dung giảng dạy lịch sử, ngữ văn gắn liền với truyền thuyết Hùng Vương.
- Tổ chức các buổi trải nghiệm thực tế cho hàng vạn học sinh mỗi năm.
Đến nay, các trường học trên địa bàn tỉnh và một số tỉnh lân cận phía Bắc đã tổ chức các chương trình ngoại khóa đưa hàng vạn học sinh trải nghiệm thực tế tại di tích lịch sử đền Hùng, tổ chức các cuộc thi tìm hiểu về lịch sử thời Hùng Vương.
Tour trải nghiệm Đền Hùng dành cho học sinh
Sự nỗ lực đồng bộ của các cấp, các ngành đã giúp tín ngưỡng thờ cúng Hùng Vương không chỉ dừng lại ở một nghi lễ truyền thống mà còn trở thành sức mạnh nội sinh, thúc đẩy tinh thần đoàn kết và khát vọng xây dựng đất nước phồn vinh. Di sản này sẽ mãi trường tồn cùng sự phát triển của dân tộc Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Nguồn: Ông Lê Trường Giang
